Napój czy lek? Pijesz codziennie, lecz co o niej wiesz ?

tłoherb

     Herbata jest napojem już od starożytności wykorzystywanym w celach leczniczych. Mówi się, że to najstarszy napój świata pochodzący z Chin. W medycynie chińskiej zielona herbata wykorzystywana była jako lek przeciwbólowy oraz znana także ze swoich właściwości poprawiających krążenie krwi, pamięć, ułatwiających koncentrację, zwiększających odporność oraz  odtruwających organizm. Chen Zang  farmaceuta dynastii Tang mawiał: „…tylko herbata jest lekiem na wszystkie choroby” [1]. Herbata powstaje z liści drzewka herbacianego Camellia sinensis. Większość herbat uzyskiwanych jest po uprzedniej fermentacji liści. Zieloną herbatę pozyskuje się jednak działając parą wodną na świeżo zerwane listki, tym samym nie dopuszcza się do jej fermentacji a liście są następnie suszone [2]. Istnieje wiele odmian zielonej herbaty m.in: Bancha, Genmaicha, Gyokuro , Hōjicha, Kabusecha, Kamairicha  i wiele innych.

Składniki zawarte w zielonej herbacie

     Wszystkie z herbat posiadają zdolności antyoksydacyjne dzięki zawartym w nich związkom polifenolowym  z grupy flawanoli, flawonoidow, proantocyjanidynom oraz kwasom fenolowym [3]. Katechiny obejmują: epikatechinę, galusan epikatechiny, epigallokatechinę oraz galusan epigallokatechiny [4]. Liście są także źródłem kofeiny, teobrominy, teofiliny, aminokwasów – tanina, witaminy C, E, B oraz niewielkiej ilości witaminy K oraz jonów potasu, glinu, fluoru [5]. Badania analityczne wykazały, że herbata niepoddana procesowi fermentacji jest źródłem ponad 300 różnych związków chemicznych [6]. Tak duża zawartość związków biologicznie czynnych sprawia, że zielona herbata postrzegana jest już jako środek o działaniu prozdrowotnym. Jedną z najbardziej poznanych właściwości roślinnych związków fenolowych jest działanie przeciwutleniające. Liczne badania wykazały, że regularne spożywanie zielonej herbaty przyczynia się do wzrostu aktywności katalazy, dysmutazy ponadtlenkowej, reduktazy chininy oraz S-transferazy, reduktazy i peroksydazy glutationowej [7]. Są to enzymy antyoksydacyjne, które odgrywają znaczącą rolę w procesach neutralizacji reaktywnych form tlenu w organizmie człowieka.

h1

żródło zdjęcia

Zielona herbata a zapobieganie chorobom

     W ostatnich latach przeprowadzonych zostało wiele badań dowodzących jej roli w profilaktyce chorób. Zielona herbata może odgrywać znaczącą rolę w żywieniu pacjentów oraz zapobieganiu występowaniu chorób sercowo-naczyniowych czy neurodegeneracyjnych. Jedną z najbardziej poznanych właściwości związków fenolowych zawartych w naparze herbacianym jest działanie przeciwutleniające.  Katechiny zawarte w zielonej herbacie mają za zadanie obniżać aktywność enzymów uczestniczących w wytwarzaniu wolnych rodników tlenowych. Badania naukowe wskazują na znaczne obniżanie stężenia TC-C w surowicy krwi  oraz  LDL-C , zaś nie zaobserwowano wpływu na poziom cholesterolu HDL przy codziennym piciu naparów z zielonej herbaty. Liczne obserwacje sugerować mogą znaczenie zielonej herbaty w zapobieganiu chorobom neurodegeneracyjnym czy wspomaganiu ich leczenia. W tym celu miałyby być wykorzystywane właściwości antyoksydacyjne a także przeciwzapalne polifenoli zawartych w zielonej herbacie. Związki te posiadają zdolność do przenikania przez barierę krew-mózg
i docierają do komórek tkanki nerwowej [8].

Wpływ zielonej herbaty na redukcję masy tkanki tłuszczowej

   Nagao T i wsp. opisali badania na ochotnikach, którzy przez 12 tygodni pili ekstrakt zielonej herbaty.  Wykazali u nich po tym okresie, w stosunku do grupy kontrolnej, istotnie niższą masę ciała i ilość tkanki tłuszczowej[9]. Liczne badania wykazują, że katechiny, a w szczególności EGCG, hamują zarówno wzrost komó rek tłuszczowych, jak i  ich proliferacje[3]. W badaniach  na szczurach wykazano, że składniki zielonej herbaty ( EEG – galusan epikatechiny i EGCG-galusan epigallokatechiny ) hamują wychwyt glukozy w ich przewodzie pokarmowym .

h2

źródło zdjęcia

Co z piciem zielonej herbaty w czasie ciąży ?

     Herbata zarówno biała, czarna jak  i zielona nie jest wskazana w dużych ilościach (ogółem dziennie do 2 szklanek słabego naparu)[10].

Jak prawidłowo parzyć zieloną herbatę?

     Bardzo istotny jest proces parzenia zielonej herbaty. Powinien on przebiegać zupełnie inaczej jak czarnej. Gorąca woda nie wydobywa wszystkich substancji zawartych w niej. Aminokwasy rozpuszczają się w 60°C zaś taniny w 80°C. Dlatego wysokiej jakości zielone herbaty powinny być parzone w niższych temperaturach przez okres około 3 minut [11].

h3

źródło zdjęcia

Piśmienictwo:

[1]  Wolfram S., Wang Y., Thielecke F.: Anti-obesity effects of green tea: From bedside to bench. Mol. Nutr. Food Res. 2006; 50: 176-187.
[2] Kłódka D, Bońkowski M, Telesiński A. Zawartość wybranych metyloksantyn i związków fenolowych w naparach różnych rodzajów herbat rozdrobnionych (dust i fannings) w zależności od czasu parzenia. Żywność. Nauka Technologia Jakość 2008; 1 (56):103-13.
[3] Całka J., Zasadowski A., Juranek J.:  Niektóre aspekty leczniczego działania zielonej herbaty Bromatologia, Chemia, Toksykologia– XLI, 2008, 1:5 – 14
[4] Graham H.N.: Green tea composition, consumption, and polyphenol chemistry. Prev. Med. 1992; 21: 334-350.
[5] Kania M., Baraniak J :Wybrane właściwości biologiczne i farmakologiczne zielonej herbaty, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu 2011
[6] Stańczyk A., Rogala E., Wędzisz A.: Oznaczenie zawartości garbników oraz wybranych składników mineralnych w zielonych herbatach. Bromat. Chem. Toksykol., 2010; 43: 505–508.
[7] Donejko M.,Niczyporuk M., Galicka E., Przylipiak A. : Właściwości antynowotworowe galusanu epigallokatechiny zawartego w zielonej herbacie Postepy Hig Med Dosw, 2013; 67: 26-34
[8]  Mandel S., Amit T., Reznichenko L., Weinreb O., Youdim M.B.H.: Green tea catechins as brain-permeable, natural iron chelators-antioxydants for the treatment of neurodegenerative disorders. Mol. Nutr. Food Res. 2006; 50: 229-234.
[9] Nagao T., Komine Y., Soga S., Meguro S., Hase T., Tanaka Y., Tokimitsu I.: Ingestion of a tea rich in catechins leads to a reduction in body fat and malondialdehyde-modified LDL in men. Am. J. Clin.Nutr. 2005; 81: 122-129
[10] Poradnik żywienia kobiet w ciąży, Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka
[11] www.greentealovers.com

 Zaciekawił Cię temat zielonej herbaty? Więcej dowiesz się z mojego artykułu „Rola zielonej herbaty w żywieniu pacjentów geriatrycznych” opublikowanego w   Journal of Health Sciences. 2014;4(16):139-143.

3 komentarze do “Napój czy lek? Pijesz codziennie, lecz co o niej wiesz ?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>